Telekonvertör Nedir? 1.4x ve 2x Telekonvertör Ne Yapar?

Telekonvertör, uyumlu bir objektif ile fotoğraf makinesi gövdesi arasına takılarak objektifin odak uzaklığını artıran optik aksesuardır. Extender veya teleconverter adıyla da karşılaşılabilir. En yaygın telekonvertör çarpanları 1.4x ve 2x’tir.

Örneğin 200 mm objektif 1.4x telekonvertörle 280 mm, 2x telekonvertörle 400 mm olur. Böylece fotoğrafçı bulunduğu yerden uzaklaşmadan uzaktaki konuyu kadrajda daha büyük gösterebilir.

Bu özellik özellikle vahşi yaşam, kuş, spor, sahne ve uçak fotoğrafçılığında kullanışlıdır. Ancak telekonvertör yalnızca ek odak uzaklığı sağlamaz. Maksimum diyaframı daraltır, sensöre ulaşan ışığı azaltır ve kullanılan kombinasyona bağlı olarak otomatik netleme ile görüntü kalitesini etkileyebilir.

Telekonvertör Nasıl Çalışır?

Telekonvertörün içinde merceklerden oluşan bir optik grup bulunur. Objektifin oluşturduğu görüntü, sensöre ulaşmadan önce bu mercekler tarafından büyütülür. Görüş açısı daralır ve konu kadraj içinde daha büyük görünür.

Yeni odak uzaklığı şu şekilde hesaplanır:

Objektifin odak uzaklığı × telekonvertör çarpanı

Örneğin:

• 200 mm × 1.4 = 280 mm

• 200 mm × 2 = 400 mm

• 300 mm × 1.4 = 420 mm

• 300 mm × 2 = 600 mm

• 70-200 mm × 1.4 = 98-280 mm

• 70-200 mm × 2 = 140-400 mm

Telekonvertör kullanıldığında objektifin gerçek optik sistemi değiştiği için odak uzaklığı gerçekten artar. Bu yönüyle dijital kırpma veya crop faktöründen farklıdır. Milimetre değerinin görüş açısına etkisini odak uzaklığı rehberimizde daha ayrıntılı inceleyebilirsiniz.

1.4x Telekonvertör Ne Yapar?

1.4x telekonvertör, objektifin odak uzaklığını yüzde 40 artırır. 200 mm objektif 280 mm’ye, 300 mm objektif 420 mm’ye ulaşır.

Bu artışın karşılığında maksimum diyafram bir stop daralır:

• 200 mm f/2.8 → 280 mm f/4

• 300 mm f/2.8 → 420 mm f/4

• 300 mm f/4 → 420 mm f/5.6

• 70-200 mm f/2.8 → 98-280 mm f/4

Bir stop kayıp, sensöre ulaşan ışığın yarıya düşmesi anlamına gelir. Aynı pozlamayı korumak için daha yüksek ISO, daha yavaş enstantane veya daha güçlü aydınlatma gerekebilir.

1.4x modeller, 2x telekonvertörlere göre genellikle otomatik netleme ve görüntü kalitesini daha az etkiler. Bu nedenle yalnızca ölçülü bir odak uzaklığı artışı gerekiyorsa çoğu sistemde daha dengeli bir seçenektir.

2x Telekonvertör Ne Yapar?

2x telekonvertör, objektifin odak uzaklığını iki katına çıkarır:

• 200 mm → 400 mm

• 300 mm → 600 mm

• 400 mm → 800 mm

• 70-200 mm → 140-400 mm

Odak uzaklığı iki katına çıkarken maksimum diyafram iki stop daralır:

• 200 mm f/2.8 → 400 mm f/5.6

• 300 mm f/2.8 → 600 mm f/5.6

• 300 mm f/4 → 600 mm f/8

• 70-200 mm f/2.8 → 140-400 mm f/5.6

İki stop kayıp, sensöre ulaşan ışığın dörtte bire düşmesi anlamına gelir. Özellikle kapalı havada, gün batımında, kapalı spor salonlarında veya hızlı hareket eden konularda bu kayıp belirgin hale gelir.

2x telekonvertör önemli bir erişim avantajı sağlasa da objektif ve netleme sistemi üzerinde 1.4x modele göre daha ağır bir yük oluşturur. En iyi sonuçlar genellikle keskinliği yüksek ve geniş maksimum diyaframa sahip telefoto objektiflerle alınır.

Telekonvertör Maksimum Diyaframı Neden Değiştirir?

F değeri, objektifin odak uzaklığı ile etkili diyafram açıklığı arasındaki ilişkiyi gösterir. Telekonvertör odak uzaklığını artırırken objektifin fiziksel diyafram açıklığını büyütmez. Bu nedenle etkili f değeri yükselir.

Hesaplama yaklaşık olarak şöyledir:

• f/2.8 × 1.4 = f/3.92, yani f/4

• f/2.8 × 2 = f/5.6

• f/4 × 1.4 = f/5.6

• f/4 × 2 = f/8

Modern elektronik telekonvertörler bu değişikliği fotoğraf makinesine bildirir ve ekranda etkili diyafram değeri gösterilir. Bazı eski veya elektronik iletişimi sınırlı modellerde ekranda eski değer görülebilir. Ancak gösterilen değer değişmese bile gerçek ışık kaybı devam eder.

F değerleri ve stop hesabı konusunda daha fazla bilgi için diyaframın fotoğrafı nasıl değiştirdiğini inceleyebilirsiniz.

Telekonvertör Görüntü Kalitesini Düşürür mü?

Telekonvertör, objektifin oluşturduğu görüntüyü optik olarak büyüttüğü için objektifte bulunan yumuşaklık, renk sapması ve kontrast kaybı gibi kusurları da daha görünür hale getirebilir.

Sonucu belirleyen başlıca unsurlar şunlardır:

• Objektifin temel optik kalitesi

• Telekonvertörün mercek ve kaplama kalitesi

• Objektif ile telekonvertörün birbirine uyumu

• Bayonet bağlantısının hassasiyeti

• Kullanılan diyafram değeri

• Netleme doğruluğu

• Atmosferik koşullar ve konu mesafesi

• Kamera hareketi ve enstantane değeri

Keskin bir telefoto objektif ile o objektif için tasarlanmış kaliteli bir 1.4x telekonvertör oldukça iyi sonuç verebilir. Yumuşak bir objektife 2x telekonvertör eklemek ise yalnızca kadrajı büyütür; objektifin çözemediği ayrıntıları geri getirmez.

2x telekonvertör daha güçlü büyütme yaptığı için optik hataları da daha belirgin gösterebilir. Kritik ayrıntı ve yüksek kontrast gerekiyorsa çekim öncesinde kullanılan objektif–telekonvertör kombinasyonunun gerçek sonuçları test edilmelidir.

Otomatik Netleme Etkilenir mi?

Telekonvertör kullanıldığında sensöre ve otomatik netleme sistemine ulaşan ışık azalır. Bu durum özellikle düşük ışıkta netleme hızını ve konu takibinin kararlılığını etkileyebilir.

Olası sonuçlar şunlardır:

• İlk netleme süresi uzayabilir.

• Hareketli konu takibi yavaşlayabilir.

• Göz ve hayvan algılama performansı düşebilir.

• Objektif daha sık ileri geri netleme arayabilir.

• Bazı kombinasyonlarda belirli netleme noktaları çalışmayabilir.

• Eski DSLR gövdelerde otomatik netleme tamamen devre dışı kalabilir.

Bir gövdenin f/8 veya f/11 seviyesinde netleme yapabilmesi, her koşulda aynı hız ve güvenilirliği sağlayacağı anlamına gelmez. Gövde modeli, objektif, telekonvertör, ortam ışığı ve firmware birlikte değerlendirilmelidir.

Elektronik iletişimi destekleyen uyumlu modellerde diyafram kontrolü, EXIF aktarımı, otomatik netleme ve görüntü sabitleme çalışmaya devam edebilir. Ancak çalışma hızı yerel objektif performansıyla aynı olmayabilir.

Her Telekonvertör Her Objektifle Kullanılabilir mi?

Hayır. Telekonvertör seçiminde yalnızca marka veya bayonet adı yeterli değildir. Aynı bayonete sahip iki objektiften biri telekonvertörle uyumlu olabilirken diğeri fiziksel veya elektronik olarak uyumsuz olabilir.

Bazı telekonvertörlerin ön optik grubu objektifin arka bölümüne doğru çıkıntı yapar. Objektifin arka mercek grubu için yeterli boşluk yoksa iki parça birbirine çarpabilir. Bu nedenle uyumsuz bir telekonvertör kesinlikle zorlanarak takılmamalıdır.

Uyumluluk kontrolünde şu bilgiler incelenmelidir:

• Fotoğraf makinesinin bayonet sistemi

• Objektifin tam model adı

• Üreticinin uyumlu objektif listesi

• Telekonvertörün fiziksel yapısı

• Otomatik netleme desteği

• Etkili maksimum diyafram

• Görüntü sabitleme uyumu

• EXIF aktarımı

• Firmware gereksinimleri

• Full frame veya APS-C desteği

Bayonet yapısı ile lens adaptörü arasındaki farkları objektif bayoneti ve lens adaptörü yazımızda bulabilirsiniz.

Minimum Netleme Mesafesi Değişir mi?

Telekonvertörlerin önemli avantajlarından biri, uyumlu kombinasyonlarda objektifin minimum netleme mesafesini genellikle değiştirmeden daha yüksek büyütme sağlamasıdır.

Örneğin bir objektif 1,5 metre mesafeden netleme yapabiliyorsa telekonvertör takıldığında da yaklaşık aynı mesafeden netleme yapabilir. Ancak konu kadrajda daha büyük görünür. Bu özellik uzaktan kelebek, çiçek veya küçük hayvan ayrıntıları çekerken avantaj sağlayabilir.

Bununla birlikte telekonvertör gerçek bir makro objektifin ya da extension tube sisteminin yerini tutmaz. Minimum netleme mesafesi, büyütme oranı ve köşe performansı kullanılan objektife göre değişebilir.

Telekonvertör ile Crop Faktörü Aynı Şey midir?

Telekonvertör objektifin etkili odak uzaklığını optik olarak artırır. Crop faktörü ise sensörün objektif tarafından oluşturulan görüntünün daha küçük bölümünü kaydetmesinden kaynaklanır.

Örneğin:

200 mm objektif + 1.4x telekonvertör = 280 mm gerçek odak uzaklığı

Bu sistem 1,5x crop faktörlü APS-C gövdede kullanıldığında full frame eşdeğeri görüş açısı:

280 mm × 1,5 = 420 mm

Objektif ve telekonvertör birlikte 280 mm’dir. 420 mm değeri yalnızca full frame karşılığı görüş açısını ifade eder. Sensör boyutunun görüş açısını nasıl değiştirdiğini Full Frame ve APS-C sensör arasındaki farklar yazımızda inceleyebilirsiniz.

Telekonvertör mü, Sonradan Kırpma mı?

Telekonvertör, sensör alanının daha büyük bölümünü konuyla doldurur. Sonradan kırpma ise çekilen görüntünün kenarlarını keserek daha az piksel kullanır.

Keskin bir objektif ve kaliteli telekonvertörle yapılan çekim, yalnızca kırpılan görüntüye göre daha fazla ayrıntı sağlayabilir. Ancak zayıf bir 2x telekonvertör, netleme hatası veya yüksek ISO nedeniyle görüntü kalitesi düşmüşse kırpılmış görüntü daha temiz görünebilir.

En doğru karar, aynı konu ve ışık altında üç görüntü karşılaştırılarak verilebilir:

• Telekonvertörsüz tam görüntü

• Telekonvertörsüz kırpılmış görüntü

• Telekonvertörle çekilmiş görüntü

1.4x mi, 2x mi Seçilmelidir?

1.4x telekonvertör şu durumlarda daha dengeli olabilir:

• Bir miktar ek odak uzaklığı yeterliyse

• Otomatik netleme hızı önemliyse

• Ortam ışığı sınırlıysa

• Hareketli konu çekiliyorsa

• Görüntü kalitesindeki kayıp düşük tutulmak isteniyorsa

• Objektifin maksimum diyaframı f/4 veya daha darsa

2x telekonvertör ise şu durumlarda düşünülebilir:

• Mümkün olan en uzun erişim gerekiyorsa

• Objektif f/2.8 gibi geniş maksimum diyaframa sahipse

• Çekim ortamında yeterli ışık bulunuyorsa

• Sabit veya daha yavaş hareket eden konu çekiliyorsa

• Objektifin telekonvertörle optik performansı doğrulanmışsa

• Tripod veya sağlam bir destek kullanılabiliyorsa

Telekonvertör ve diğer objektif aksesuarları değerlendirilirken uyumluluk bilgileri ürün bazında kontrol edilmelidir. Farklı çözümleri Kenko filtreler ve lens aksesuarları arasında inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Telekonvertör, yeni ve daha uzun bir telefoto objektif taşımadan mevcut objektifin erişimini artırmak için kullanılan optik aksesuardır. 1.4x model odak uzaklığını yüzde 40 artırırken bir stop, 2x model ise odak uzaklığını iki katına çıkarırken iki stop ışık kaybına neden olur.

1.4x telekonvertör genellikle ışık, otomatik netleme ve görüntü kalitesi açısından daha dengeli bir çözüm sunar. 2x telekonvertör daha uzun erişim sağlar ancak objektifin keskinliği, maksimum diyaframı ve netleme sistemi konusunda daha seçicidir.

Doğru seçim yalnızca çarpan değerine bakılarak yapılmamalıdır. Objektifin tam modeli, üreticinin uyumluluk listesi, etkili maksimum diyafram, çekim koşulları ve ihtiyaç duyulan otomatik netleme performansı birlikte değerlendirilmelidir.