Fotoğraf Makinesi Sensörü Nasıl Temizlenir?

Fotoğraf makinesinin sensör bölgesine ulaşan tozlar, görüntülerde aynı yerde tekrar eden koyu lekeler oluşturabilir. Bu lekeler özellikle açık renkli yüzeylerde, gökyüzünde ve kısık diyaframla yapılan çekimlerde daha görünür hale gelir.

Sensör son derece hassas bir yapıdır. Bu nedenle temizlik işlemine doğrudan temas ederek değil, makinenin dahili temizleme özelliği ve fırçasız el pompası gibi en düşük riskli yöntemlerle başlanmalıdır.

Sensörün ışığı nasıl dijital görüntüye dönüştürdüğünü fotoğraf makinesi sensörünün çalışma yapısını anlattığımız yazıda daha ayrıntılı inceleyebilirsiniz.

Sensör Tozu Nasıl Anlaşılır?

Sensör üzerindeki tozlar genellikle fotoğrafın aynı bölümünde tekrar eden koyu, yumuşak kenarlı lekeler halinde görünür. Objektif değiştirildiğinde veya netleme noktası değiştiğinde lekenin konumu değişmiyorsa sorun sensör bölgesindeki tozdan kaynaklanabilir.

Kontrol için şu yöntem uygulanabilir:

• Temiz ve açık renkli bir duvar ya da gökyüzü seçilir.

• Objektif manuel netlemeye alınarak görüntü bilinçli biçimde netlik dışına çıkarılır.

• Diyafram f/11 veya f/16 gibi kısık bir değere getirilir.

• Düşük ISO ile açık tonlu bir test fotoğrafı çekilir.

• Görüntü bilgisayarda büyütülerek aynı yerde kalan lekeler kontrol edilir.

Tozların kısık diyaframda daha belirgin görünmesinin nedeni, ışığın sensöre daha dar bir açıyla ulaşması ve lekenin gölgesinin daha keskin hale gelmesidir. Açık ve kısık diyaframın görüntüyü nasıl değiştirdiğini Diyafram Nedir? yazısında bulabilirsiniz.

Önce Dahili Sensör Temizliği Kullanılmalı

Güncel DSLR ve aynasız fotoğraf makinelerinin çoğunda dahili sensör temizleme özelliği bulunur. Bu sistem, sensörün önündeki filtre yüzeyini kısa süreli titreştirerek gevşek tozların ayrılmasını sağlamaya çalışır.

Menüde şu adlardan biriyle bulunabilir:

• Sensör temizliği

• Görüntü sensörünü temizle

• Şimdi temizle

• Toz giderme

• Otomatik sensör temizliği

Temizleme sırasında makinenin kapatılmaması, pilin çıkarılmaması ve güç kaynağının kesilmemesi gerekir. Menü adımları ve makinenin hangi konumda tutulması gerektiği modele göre değişebileceği için kullanım kılavuzu esas alınmalıdır.

Temizleme işlemi tamamlandıktan sonra yeni bir test fotoğrafı çekilmelidir. Lekeler kaybolmuşsa ek bir müdahaleye gerek yoktur.

Fırçasız El Pompasıyla Sensör Nasıl Temizlenir?

Dahili temizlik yeterli olmadığında, üretici kılavuzu izin veriyorsa fırçasız ve elle sıkılan bir hava pompası kullanılabilir. Bu işlemde pompanın ucu sensöre, shutter perdesine veya lens yuvasının içindeki parçalara temas etmemelidir.

Güvenli uygulama sırası şöyledir:

1. Temizliğin tozsuz ve rüzgarsız bir ortamda yapılması sağlanır.

2. Makinenin pili yeterli seviyeye kadar şarj edilir.

3. Kullanım kılavuzunda belirtilen sensör temizleme modu açılır.

4. Objektif çıkarılır ve gövdenin lens yuvası hafifçe aşağı bakacak şekilde tutulur.

5. Pompa ucu lens yuvasının içine sokulmadan birkaç kontrollü hava üflemesi yapılır.

6. Objektif veya gövde kapağı yeniden takılır.

7. Yeni bir test fotoğrafıyla sonuç kontrol edilir.

Gövdenin aşağı doğru tutulması, ayrılan tozun yeniden sensör bölgesine dönme ihtimalini azaltır. Pompa çok sert sıkılmamalı ve temizlik gereksiz yere uzatılmamalıdır.

Bazı aynasız makinelerde cihaz kapatıldığında shutter perdesi sensörün önünü kapatabilir. Bu perde son derece hassastır ve sensör koruyucusu gibi görülmemelidir. Perdeye dokunulmamalı, zorla açılmamalı ve üzerine hava pompası yaklaştırılmamalıdır.

Basınçlı Hava Kullanılır mı?

Sensör temizliğinde aerosol kutusu, kompresör veya yüksek basınçlı hava kullanılmamalıdır. Güçlü hava akışı sensöre, sabitleme mekanizmasına veya shutter perdesine zarar verebilir.

Aerosol ürünler sıvı veya itici gaz püskürtebilir. Bu maddeler sensör yüzeyinde iz bırakabilir, donmaya neden olabilir veya çıkarılması daha zor bir kir tabakası oluşturabilir.

Sensöre ağızla üflemek de doğru değildir. Nefesle birlikte sensör bölgesine nem ve küçük tükürük parçacıkları ulaşabilir.

Sensör Temizleme Çubuğu ve Sıvı Kullanılmalı mı?

Hava pompasıyla çıkmayan lekeler yüzeye yapışmış parçacık, yağ veya kurumuş sıvı izi olabilir. Bu tür kirlerin giderilmesi, sensöre temas edilen ıslak temizlik işlemini gerektirebilir.

Sensör temizleme çubuğunun ölçüsü sensör boyutuna uygun olmalıdır. Full frame, APS-C ve Micro Four Thirds sensörler için aynı genişlikte temizleme çubuğu kullanılmaz. Sensör ölçülerinin farklarını Full Frame ve APS-C Sensör Arasındaki Farklar yazısında inceleyebilirsiniz.

Her fotoğraf makinesi üreticisi kullanıcının sensöre temas ederek temizlik yapmasını önermeyebilir. Yanlış sıvı, fazla basınç, tekrar kullanılan çubuk veya hatalı hareket sensörün önündeki filtre yüzeyinde iz ve çizik oluşturabilir.

Üretici kılavuzu doğrudan temizlik konusunda açık bir yöntem sunmuyorsa veya kullanıcı bu işlemde deneyimli değilse profesyonel temizlik tercih edilmelidir.

Sensör Temizliğinde Yapılmaması Gerekenler

Sensör temizliği sırasında şu uygulamalardan kaçınılmalıdır:

• Fırçalı hava pompası kullanmak

• Basınçlı hava veya aerosol kutusu kullanmak

• Sensöre ağızla üflemek

• Pamuklu çubuk, peçete veya ev tipi bez kullanmak

• Pompa ucunu lens yuvasının içine sokmak

• Sensöre veya shutter perdesine parmakla dokunmak

• Aynı temizleme çubuğunu tekrar kullanmak

• Uygunluğu bilinmeyen temizlik sıvısı kullanmak

• Pil seviyesi yetersizken temizlik modunu çalıştırmak

• Lekeyi görmeden sensörü tekrar tekrar temizlemek

Sensör üzerinde çalışırken daha fazla müdahale her zaman daha iyi temizlik anlamına gelmez. Sorun giderildikten sonra işlem durdurulmalıdır.

Hot Pixel ve Dead Pixel Sensör Tozu mudur?

Hot pixel ve dead pixel sorunları yüzeyde bulunan kirlerden kaynaklanmaz. Bunlar sensörün belirli piksel noktalarının elektriksel davranışıyla ilgilidir.

Hot pixel özellikle uzun pozlama veya yüksek ISO kullanımında parlak renkli bir nokta olarak görülebilir. Dead pixel ise sürekli karanlık ya da tepki vermeyen bir piksel şeklinde ortaya çıkabilir.

Sensör tozu çoğunlukla daha geniş, yumuşak kenarlı koyu bir leke oluşturur ve diyafram değiştirildiğinde görünürlüğü değişir. Hot pixel ve dead pixel ise görüntünün aynı piksel konumunda kalır.

Bu nedenle sensör temizliği hot pixel veya dead pixel sorununu gidermez. Bazı makinelerde piksel eşleme özelliği bulunabilir. Sorun devam ediyorsa teknik inceleme gerekebilir.

Sensöre Toz Girmesi Nasıl Azaltılır?

Sensöre tamamen toz girmesini engellemek mümkün değildir. Ancak doğru objektif değiştirme ve saklama alışkanlıkları riski azaltır.

Objektif değiştirmeden önce yeni objektif hazır hale getirilmeli, arka kapağı gevşetilmeli ve gövde mümkün olduğunca kısa süre açık bırakılmalıdır. Objektif değişimi yoğun toz, kum, rüzgar veya nem bulunan ortamlarda yapılmamalıdır.

Gövde kapağı, objektif arka kapağı ve lens yuvası çevresi temiz tutulmalıdır. Fotoğraf makinesi kullanılmadığında açıkta bırakılmamalı, temiz ve korumalı bir çantada saklanmalıdır.

Ekipmanın yerleşimi ve dış ortam koruması için profesyonel kamera çantası seçimi önemlidir. Flaşçı’daki fotoğraf makinesi çantaları gövde, objektif ve aksesuarları taşıma sırasında tozdan, darbelerden ve dış ortam etkilerinden korumaya yardımcı olur.

Sonuç

Fotoğraf makinesi sensöründe görülen her leke için doğrudan fiziksel temizliğe başlanmamalıdır. Önce test fotoğrafıyla sorun doğrulanmalı, ardından makinenin dahili sensör temizleme özelliği kullanılmalıdır.

Gevşek tozlar için üretici kılavuzuna uygun biçimde fırçasız el pompası kullanılabilir. Sensöre temas gerektiren kirlerde ise yanlış araç ve sıvı kullanmak yerine profesyonel yardım tercih edilmelidir.

Doğru temizlik kadar objektifleri temiz ortamda değiştirmek, gövdeyi açık bırakmamak ve ekipmanı korumalı bir çantada saklamak da sensörün daha uzun süre temiz kalmasına yardımcı olur.